THE GRAPHIC ART OF HAYATİ MİSMAN

Zafer GENÇAYDIN

Every artist can easily express himself through the techniques and materials that are most suitable to his nature. However, it is difficult for those who cannot find techniques and methods that fit their own inner world and that motivate their creative powers to develop original expression. Therefore, it is put forth that the problem of technique has an important effect on determining style. That is why without a doubt Hayati Misman should be considered as one of Turkey's graphic artists who expertly concentrates on every aspect of etching and employs all of its possibilities. He is an artist that has proven his success in this area with the awards he has received both in Turkey and abroad.

While looking at the etchings of Hayati Misman, I do not want to concentrate on his previous compositions that have women and bird figures or to tell the dramatic story of the motifs from his subconscious that are related to his past experiences. Without a doubt, every artist is under the influence of what they have lived or not lived psychically and it is very natural that this is reflected in his art. Although women figures are the main motifs and themes emphasized in Hayati's works and could be considered as the sad mother coming from the artist's subconscious, these figures are nothing more than forms. They can be seen as an attempt to support the expression of an inner world through the use of expressive elements. The viewer who has difficulty in understanding the pure plastic elements of art and who is affected by stories, clings to such forms as women and pigeons which have allegorical associations. These images help the viewer to relate to the work of art which then becomes cheaply allegorized. Thus the viewer who has become attached to stories misses the plastic values which are the basic elements of art. One should not look for figurative objects in a work; rather one should be searching for the plastic aspect in a work of art. The artist's goal is not to give a message, but to catch the placement of the most correct esthetic order for his inner suspense.

In the beginning, every artist captured by the esthetic attraction of objects or nature, knowingly or unknowingly, is able to choose the way to reach the viewer. However, as the artist gains acceptance from the viewer, he gets power from self-confidence and fearlessly begins to give importance to pure plastic values. In this respect, we can see that pure plastic values have taken the place of representation in Hayati's most recent large-sized prints. Previously, the artist was satisfied with compositions that had fixed balance, whereas his recent works allow the viewer to experience a suspense full of enthusiasm and dynamic form relations. The fact that the artist wants to play with light and dark contrasts and purified shapes is proof that he is now completely concerned with pure plastic values. When an artist has achieved the ease of fearlessly playing with forms, it is an important sign that he is able to use plastic values naturally. This is a result of Misman's having a free mind and being unaffected by outside influence. Hayati's preference in creating suspense instead of peace in his recent works an his having achieved monumental effects is not something that happened overnight. On the contrary, it is the product of an absorbed accumulation of a long term, tiring effort.

There is a danger that the graphic artist could lose his creative excitement because etching, necessitates intense concentration, has technical difficulties and varied, time-consuming processes. Etching could become a "handicraft" if the artist's work loses its freshness and signs of creative enthusiasm. Perhaps one of the most important characteristics of Hayati's works is that they are the products of spontaneous enthusiasm and they have a fresh effect on the viewer. Artists should have a great knowledge of art and craftsmanship to be able to preserve the liveliness of etching which involves time consuming technical processes. Only master artists are able to produce such large exciting prints with this technique which requires careful work and a slow tempo.

The technique of etching can naturally provide opportunities for inexpectations. However, if these inexpectations are used without the proper elements, they do not carry any meaning. As is true of all plastic arts, printmaking is a technique which can have unexpected occurrences. These happenings can only have plastic meaning if they are under the control of the artist. This debate is not applicable when one considers the works of Hayati, who has assimilated all of the details of etching. If it is necessary, Hayati uses the values of inexpectation in the most effective way. Is not the artist a person who is able to come across inexpectation inexpectantly?



HAYATİ MİSMAN'IN ÖZGÜNBASKILARI


Her sanatçı kendi doğasına en uygun düşen teknik ve gereçlerin olanaklarıyla kendini en rahat biçimde dışavurabilir. Yaratıcı güçlerini harekete geçirebilecek ve kendi iç dünyasına uygun yöntem ve teknikleri bulamayanların özgün bir dil geliştirmeleri de zordur. Bu nedenle teknik sorunun sanatsal biçimin belirlenmesinde önemli bir etken olduğu da savunulmaktadır. Ülkemizdeki özgünbaskı sanatçıları arasında metal gravürün tüm olanaklarını ustaca kullanarak gravür baskının inceliklerini özümleyenlerin arasında sayılması gerekenlerden biri de kuşkusuz Hayati Misman'dır. Bu daldaki başarısını gerek ülkemizde gerekse yurtdışında aldığı ödüllerle süsleyen sanatçı kendini yeterince kanıtlamıştır. Hayati Misman'ın gravürlerine bakarken, onun önceki dönemine ait kompozisyonlarında yer alan kadın, kuş gibi figürlerine takılarak, geçmişteki yaşantılarıyla ilgili olarak bilinç altına itelenmiş motiflerin dramatik öyküsüne ilişkin fal açmak istemiyorum. Kuşkusuz her sanatçı psişik yaşanmışlıkların ya da yaşanamamışlıkların etkisindedir ve bu etkinin yapıtlarına yansıması da doğaldır. Kadın figürlerinin Hayati'nin resimlerinde ana motif ya da tema olarak vurgulanması buruk bir ana imajının onun bilinç altında yer etmişliğinin göstergesi olarak değerlendirilse de bu figürler biçimsellikten öteye bir anlam taşımamaktadırlar. Bunlar daha çok bir iç yaşantının dışavurumu destekleyen ekspresif ögelerin yardımına başvurma olarak görülebilir. Pür plastik ögeleri kavramakta güçlük çeken ve zaten öyküsel olana yatkın izleyici, allegorik çağrışımlar yapan kadın, güvercin gibi biçimlere sarılarak resme bir giriş olanağı bulmakta ve sonuçta kolayca yapıtı öyküleştirme ucuzluğuna düşmektedir. Böylece yapıtların öyküsüne takılan izleyici sanatın temel ögeleri olan plastik değerleri gözden kaçırmaktadır. Bu resimlerde aranması gereken figüre dayalı nesnel gerçek değil, plastik olanın arayışına yönelik özdür. Amaç ileti (mesaj) değil, içsel gerilime en uygun estetik düzenin konumunu yakalamaktır. Her sanatçı başlangıçta gerek nesnel olmak adına gerekse doğasal olanın estetik çekiciliğine kendini kaptırarak bilinçli ya da bilinçsiz bir biçimde izleyicisiyle uzlaşma yolunu seçebilmektedir. Ancak sanatçı izleyicisi tarafından kabul gördükçe, yavaş yavaş kazandığı özgüvenden güç alarak korkusuzca pür plastik değerlere önem vermeye başlar. Hayati'nin anıtsal boyuttaki boyuttaki resimlerinde öncesi anlatımcılığın yerine pür plastik değerlerin yerleştiğini görebiliyoruz. Önceleri durağan bir dengede birleşen komposizyonlarla yetinen sanatçı son resimlerinde dinamik biçim ilişkilerine dayanan çoşku dolu bir gerilim yaşatmaktadır izleyiciye. Koyu-açık zıtlıklar ve yalınlaşmış biçimlerle oynama eğilimi onu artık tümüyle pür plastik değerlerin ilgilendirdiğinin bir kanıtı olarak kabul edilmelidir. Biçimlerle korkusuzca oynama rahatlığına ulaşmış bir sanatçının plastik ilişkilerdeki kendilindenliği yakalayabilmiş olması varılan düzeyin önemli bir göstergesidir. Bu da etkilerden kopmuş, kafa tutan özgür bir tavrın getirdiği sonuçtur. Uzlaşma yerine gerilim yaratmayı yeğleyen Hayati'nin son yapıtlarındaki anıtsal etkiye ulaşmış olması anlık bir değişimin değil uzun süreli ve yorucu bir emeğin sonucunda elde ettiği iyice özümlenmiş bir birikimğin ürünüdür.

Teknik özellikleri gereği bir çok işlem, yoğun bir dikkat ve özen gerektirengravür baskıda sanatçının heyecanını yitirmesi tehlikesi de sözkonusu olabilmektedir. Bu da, çalışmanın tazeliğini, yaratıcı çoşkunun izlerini yitirerek "el işi" karakterine bürünmesi sonucunu doğurabilir. Hayati'nin baskılarının belki en önemli özelliklerinden biri de anlık çoşkuların ürünleriymiş gibi taptaze bir etkiye sahişp olmalarıdır. Uzun süren teknik işlemlere karşın diri gravür baskılar kotarabilmek, sanatsal bilinçle birlikte işin zanaat yanının da kusursuz olarak üstesinden gelebilmekle açıklanabilir ancak. Süreç olarak titiz bir işlem ve yavaş bir tempo gerektiren bu teknikle kuruluğa düşmeden büyük boyutta işler çıkarabilmek ancak usta sanatçıların harcıdır.

Gravür tekniği doğası gereği raslantısal tadlara da olanak verebilmektedir. Ancak raslantı sonucu elde edilen etkiler yetersiz öğelerle bir arada bulununca hiçbir anlam taşımazlar. Plastik sanatların her dalında olduğu gibi özgünbaskıda da tekniğe bağımlı raslantılar sanatçının denetiminde plastik anlam kazanabilirler. Metal gravür tekniğinin inceliklerini iyice sindirmiş olan Hayati'nin çalışmalarında herşeyin kendi denetimi altında yerini bulduğu tartışma götürmez. Gerektiğinde raslantısal olarak ortaya çıkan değerleri de en etkili biçimde kullanabilmektedir. Zaten sanatçı raslantılara rastlamasını bilen kişi değil midir?



[ Main menu ]
[ Cirriculum ] [ Awards ] [ Exhibitions ] [ Sample Paintings ]
[ E-Mail Hayati Misman ]